wfis
uni lodz
Uniwersytet Łódzki
Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej
Katedra Astrofizyki Wysokich Energii
90-236 Łódź, Pomorska 149, Polska
uni lodz

Zaloguj

Zarejestruj

Instrukcja BHP obowiązująca w czasie pomiarów w pracowni elektrotechniki

     W czasie przeprowadzania pomiarów w pracowni elektrycznej należy zachować jak najdalej idącą ostrożność w celu uniknięcia porażenia prądem elektrycznym. Trzeba bowiem zdawać sobie sprawę z tego, że wiele punktów pomiarowych nie jest izolowanych. Stopień grożącego niebezpieczeństwa zależy od wysokości napięcia elektrycznego i stanu jakości urządzeń i przyrządów. Zagadnienia ochrony przeciwporażeniowej są przedmiotem studiów i badań, aby w maksymalnym stopniu zabezpieczyć ludzi i urządzenia przed szkodliwym działaniem prądu elektrycznego.
     Odpowiednie przepisy określają wartości napięcia bezpiecznego w woltach w określonych warunkach środowiskowych. Napięcie bezpieczne jest to największa bezpieczna wartość napięcia roboczego lub dotykowego, utrzymująca się długotrwale w określonych warunkach oddziaływania otoczenia. Warunki środowiskowe zostały podzielone na dwie grupy: cyfrą 1 określono takie warunki, w których rezystancja ciała ludzkiego w stosunku do ziemi wynosi co najmniej 1000 omów, natomiast cyfrą 2 określono warunki takie, w których rezystancja ciała ludzkiego w stosunku do ziemi wynosi mniej niż 1000 omów.
     
Lp Rodzaj prądu Wartość napięcia bezpiecznego w V
Warunki środowiskowe
1 2
1   Prąd przemienny (15 - 50 Hz) 50    25   
2   Prąd stały 120    60   


     W przypadku występowania szczególnych warunków środowiskowych, np. zanurzenia ciała w wodzie, pracy wewnątrz zbiorników metalowych, należy stosować niższe napięcia bezpieczne od podanych w tabeli, ustalone w drodze indywidualnej analizy zagrożenia prądem elektrycznym.

     Niebezpieczeństwo porażenia może wystąpić:
       przy dotknięciu oburącz (lub obiema nogami czy innymi częściami ciała) dwóch całkowicie lub częściowo pozbawionych izolacji przewodów elektrycznych, zacisków itp., między którymi istnieje napięcie, a także przy dotknięciu części izolowanych wprawdzie, lecz o izolacji niedostatecznej dla panującego napięcia,
przy dotknięciu jakąkolwiek częścią ciała jednego niedostatecznie izolowanego lub w ogóle nie izolowanego przewodu elektrycznego, zacisku itp., gdy inna część ciała styka się z przedmiotami niedostatecznie izolowanymi od ziemi,
przy rozstawieniu nóg na ziemi, gdy na jej powierzchni występują znaczne różnice potencjałów.

     Niebezpieczeństwo porażenia wynika stąd, że przez ciało człowieka przepływa prąd między punktami styku ciała z dwoma odizolowanymi lub niedostatecznie izolowanymi punktami obwodu elektrycznego. Największy prąd, jaki może wytrzymać organizm ludzki wynosi około kilkunastu miliamperów. Zależy to od indywidualnych własności organizmu.      Rezystancja organizmu człowieka jest rzędu jednego kilooma. Natomiast na wielkość prądu wpływa przede wszystkim rezystancja naskórka człowieka. Rezystancja naskórka jest różna, zależnie od jego grubości, wilgotności oraz powierzchni styku i waha się od jednego do kilkudziesięciu kiloomów. Należy tutaj zaznaczyć, że rezystancja naskórka jest często niszczona mechanicznie, chemicznie i elektrycznie, może się więc dowolnie zmieniać.
     Jeśli prąd elektryczny, zwany prądem porażeniowym, przepływający przez żywy organizm jest mniejszy niż 10 mA, to człowiek może sam uwolnić się spod działania tego prądu. Tę wartość prądu przyjmuje się jako I poziom bezpieczeństwa przeciwporażeniowego. Jeśli prąd jest większy niż 10 mA, lecz mniejszy niż 25 mA, to gdy przepływa przez człowieka wówczas uwolnienie porażonego może być dokonane tylko przez innych ludzi, bo silny skurcz mięśni nie pozwala na samouwolnienie. Wartość prądu 25 mA przyjmuje się jako II poziom bezpieczeństwa przeciwporażeniowego. Gdy wartość prądu przekroczy 25 mA, wówczas człowiek pozbawiony pomocy z zewnątrz już po kilkunastu sekundach jest narażony na śmierć.
     Posługując się urządzeniami elektrycznymi trzeba pamiętać, że nawet najlepiej wykonane urządzenia mogą z czasem stać się niebezpieczne wskutek złego utrzymania, nieumiejętnej obsługi i braku kontroli. Lakierowanie lub emaliowanie części metalowych i osłon nie stanowi ochrony przed porażeniem.
     Połączenia w układach pomiarowych muszą być na tyle trwałe, aby w czasie pomiarów nie nastąpiło ich rozłączenie. Ewentualne rozłączenie w układzie może spowodować przeciążenie innych urządzeń, nawet ich uszkodzenie. W przypadku ewentualnego zetknięcia się odłączonego przewodu ze stalową osłoną urządzenia, którego i my dotykamy, może również nastąpić porażenie prądem. Zatem ze względu na własne bezpieczeństwo, jak i ochronę przyrządów nie wolno samemu włączać napięcia zasilającego do układu pomiarowego bez uprzedniego sprawdzenia połączeń przez prowadzącego zajęcia.