wfis
uni lodz
Uniwersytet Łódzki
Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej
Katedra Astrofizyki Wysokich Energii
90-236 Łódź, Pomorska 149, Polska
uni lodz

Zaloguj

Zarejestruj

Instrukcja BHP obowiązująca na I Pracowni Fizycznej

1.
Układy łączymy zawsze przy wyłączonych źródłach zasilania (SEM), źródła SEM włączamy dopiero po sprawdzeniu obwodu przez prowadzącego zajęcia. Przed każdą zmianą konfiguracji układu pomiarowego wyłączamy źródła SEM, a powtórne ich włączenie może nastąpić dopiero po powtórnym sprawdzeniu układu przez prowadzącego zajęcia. Wszelkie elementy nastawcze (regulatory, potencjometry, przełączniki) napięcia i prądu wyjściowego źródeł nastawiamy przed ich włączeniem na wartości minimalne - podobnie postępujemy przed ich wyłączeniem. Przyrządy elektroniczne wyłączamy z sieci najpierw ich własnymi wyłącznikami, a dopiero później wyłączamy napięcie w szafce rozdzielczej znajdującej się na stole laboratoryjnym.
2.
Regulatory prądu wyjściowego zasilaczy stabilizowanych oraz regulatory układów przeciwzwarciowych zasilaczy wysokonapięciowych powinny być w czasie ćwiczenia nastawione na wartości minimalne, określone warunkami danego ćwiczenia. Należy pamiętać, iż przepływ prądu o natężeniu powyżej 15 mA powoduje w tkance ciała człowieka niebezpieczne dla niej zmiany. Napięcia przemienne o wartości skutecznej ponad 24V i napięcia stałe powyżej 50V traktujemy jako potencjalnie niebezpieczne i dlatego też nie wolno takimi napięciami zasilać elementów pozbawionych izolacji. Każdy autotransformator stwarza potencjalne zagrożenie, jeśli zasilamy z niego element nieizolowany - wartość napięcia wyjściowego jest w tym przypadku nieistotna!
3.
Przyrządy zasilane z sieci prądu przemiennego 230/50Hz powinny być uziemione bądź połączone z gniazdami sieciowymi z zerowaniem ochronnym. Pamiętać należy, iż jeśli warunki eksperymentu uniemożliwiają zerowanie ochronne bądź uziemienie, to wówczas wolno dotykać przyrządów i innych przedmiotów metalowych (przewodzących) wyłącznie jedną ręką.
4.
Przed włączeniem w obwód jakiegokolwiek miernika nastawiamy wszystkie jego przełączniki zakresów na wartości maksymalne. W czasie pomiarów tak dobieramy zakres miernika, aby wychylenie jego wskazówki było maksymalne, ale nie wykraczało poza kraniec skali pomiarowej. Jeśli jedno z gniazd miernika wyróżnione jest znakiem +, znaczy to, iż gniazdo to w czasie pomiarów powinno mieć potencjał wyższy, niż drugie gniazdo pomiarowe. Mierniki cyfrowe i oscyloskopy włączamy do sieci na 15 minut przed pomiarami. Po upływie 15 minut sprawdzamy za pomocą wewnętrznego wzorca (kalibratora) napięcia (częstości, czasu) czy wskazania przyrządu są poprawne.
5.
Łącząc obwody elektryczne należy pamiętać, iż każdy przyrząd charakteryzują dwa podstawowe dla jego bezpieczeństwa parametry: dopuszczalne (maksymalne) napięcie pracy i dopuszczalna wartość natężenia prądu (dopuszczalna moc strat cieplnych). Przed włączeniem źródła SEM upewniamy się, czy nie zachodzi ryzyko przekroczenia tych parametrów.
6.
Przed opuszczeniem stanowiska, np. w czasie przerwy w zajęciach należy zmniejszyć napięcie wyjściowe źródeł SEM do minimum lub wyłączyć źródła z sieci.
7.
Elektrochemiczne źródła SEM włączamy tylko na czas niezbędny do wykonania pomiaru.
8.
W celu dokonania pomiaru napięcia na danym elemencie obwodu włączamy woltomierz zawsze równolegle do danego elementu, przy pomiarze natężenia prądu amperomierz musi być włączony zawsze w szereg z badanym elementem. Podczas pomiaru oporu elektrycznego elementu omomierzem element ten musi być odłączony od obwodu: niedopuszczalne jest podanie jakiegokolwiek napięcia zewnętrznego na gniazda pomiarowe omomierza. Watomierz i fazomierz włączamy w obwód zawsze razem z woltomierzem i amperomierzem w celu wybrania odpowiedniego zakresu napięciowego i prądowego.
9.
Przed przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, w którym stosowany jest jakikolwiek element grzejny przekazujący ciepło wodzie sprawdzamy poziom wody w naczyniu - wysokość tego poziomu kontrolujemy podczas przebiegu eksperymentu. Wszelkie wyloty rurek odprowadzających parę powinny być tak skierowane, aby nie zachodziło ryzyko oparzenia. Przed włączeniem grzejnika do sieci należy sprawdzić stan naczynia z wodą i połączeń, czy nie występują oznaki pęknięć - jest to szczególnie istotne w przypadku doświadczeń wykonywanych pod zmniejszonym ciśnieniem (niebezpieczeństwo implozji!)
10.
Przyrządy elektryczne i elektroniczne powinny być ustawione i połączone na stole laboratoryjnym w sposób ułatwiający sprawdzenie poprawności ich połączenia i odczyty wskazań mierników, oraz minimalizujący ryzyko zwarcia, rozłączenia itp. Zbędne przewody należy usunąć z bezpośredniego otoczenia układu pomiarowego. W przypadku zauważenia jakichkolwiek oznak niewłaściwej pracy przyrządów w postaci gwałtownych, niekontrolowanych drgań wskazówek, nadmiernego wzrostu temperatury przyrządu lub dymienia, pojawienia się napięcia na obudowie należy wyłączyć przyrząd z sieci i powiadomić o tym prowadzącego.
11.
Zabrania się:
a). wszelkich manipulacji przy tablicach rozdzielczych np. wymiany bezpieczników,
b). samodzielnej wymiany żarówek,
c). samodzielnych prób naprawy bezpieczników, wyjmowania przyrządów z obudowy itp.
12.
W przypadku pracy z laserem nie wpatrywać się w otwór lampy laserowej od strony wyjścia promieniowania laserowego. Dotyczy to również innych silnych źródeł promieniowania świetlnego np. diod silnie świecących, diod laserowych, żarników rtęciowych. Nie posługiwać się w sposób niekontrolowany przedmiotami silnie odbijającymi promieniowanie (np. lustra), które mogą skierować promieniowanie laserowe w oczy osoby postronnej.
13.
Używając substancji chemicznych (siarczan miedziowy, wodorotlenek potasu, rozpuszczalniki) nie doprowadzać do ich kontaktu ze skórą. Zawsze należy umyć ręce po zakończeniu prac z użyciem substancji chemicznych.

Najlepszą rękojmią własnego (i przyrządów!) bezpieczeństwa na każdej pracowni jest stosowanie zasady: Najpierw pomyśl, a potem zrób.

Kierownik I Pracowni Fizycznej
dr. Tomasz Dzikowski